Адуней апсуа-абаза конгресс псабарахчарала апроект дырхъйауата Пицунда-Мюссера заповедник апны кьашвай шIа 260 ларцIатI.

Базба Селма

Кьашвай (самшит) Апсны апсабара йахъвыкIта йалу гIайыра тлапIапI. Асквшква  2012–2016 рагIан азарарчква ъагIаргвыквылыз йгIалцIла ауи швабыж ймачIхатI: акьашвай бнаква рпроцент 95 ыквырхтI азарарчква. УахьчIвала ауат агIайыраква ргIащаквыргылхра псабарахчарала ахачIв апхъаква йрыуазакIыпI.

АцIла шIаква дахIврала йларцIара апхъала нхара ду акIвшатI. Апроект адгалагIвчва Апсны анаука-рхъвыхырта бна станция аъачIвагIагIвчва йрайкьангьаштI. ЙларцIарныс йгIалырхкваз ацIлархIартаква рпны аэкология стандартква йрыквыргIапста йгIадырйыз йызгIваду ацIла шIаква ракIвпI. ЦIлипхьадза анларцIуз лашарата йадзауагьи, адгьыл аъащагьи, ауи абгIадзарагьи йырпшуан.

АшIыпIа хъвшараква рыцынхарала АААК ахъвшара аъачIвагIагIв Симониа Херсон ацIла лацIара йапщылата асквш ауацIа нхарата йакIвшаз дгIаквчважватI.

«Аэкология проект йапхъахуз ахъвы хIара мартI агIан йхIырхъйатI – СогIвым район абнархIарта апшцIа апны адгьылраса лахIцIатI. Ужвы йгIвбахауа ахъвы хъйара айаутI – Пицунда-Мюссера заповедник апны кьашвай лахIцIатI», – йхIватI ауи.

Симониа АААК аунашвачпагIв Эгьзакь Мусса апсабара ахчара йазынарху ауыс йъацикIыз ахъаз дшизыразу, апроект ауыла йшашIамсуашгьи дшайгвгъауа йхIватI.

«Апсны апны арат агIайыраква адзра йазынадзауата йшмачIхаз уапшрыквын, апроект магIын ду шаму рыцIагьи йгIаугвынгIвитI. ЙшаъазлакIгьи акциякI акIвхIыршапIхIва гьакIвым йшгIалагIгаз – ауи цIабыргыта хIэкология ргIапсра агIащаквыргылхра йахъвитI», – дацIачIвагъватI Симониа Херсон.

АгIаджвыквцIара хъйара ахъазла уыс ду лхатI Пицунда-Мюссера заповедник адиректор Лобода Сабина.

«АААК ауысхагIвчва хIзаповедник апны колхида кьашвай лахIцIапIхIва тшгIахIзынадырхатI. Арат ацIлаква Апсны анаука-рхъвыхырта бна станция апны йгIадырйытI. ХIзаповедник йауата гектар 60 кьашвай бнапIта – хIа хIыхъаз ари йатахъдзу уыспI. Ауи абзирала хIэкология ргIапсра гIащаквхIыргылхитI, хвду зму агIайырагьи гIащаквыгIжьитI», – лхIватI Лобода.

Ауи йшылхIвазла, агIайыраква гIащаквуыргылхра ахъазла ацIла шIаква тамамта йгIарыйра  йатахъыпI.

«Йызбзазуш цIла шIа гIауырйра ахIатырла ажвлаква йазалху ашIыпIаква рпны йазукIкIра йахъазымкIва ацIла ъадзагIайуа уылапш ахъыуымхуата уахьпшрагьи атахъыпI. РахIа йанмачIу хысквша ахъыцIындзкIьа уазпшыта уацIыхъван акIвпI апсабара апны зджьара йлауцIах йанауаш», – йгIацылцIатI ауи.

АцIла шIаква лауцIарныс йаназыхIазырхара датша уыс гIагылитI – ауи йхътIу апсабара йащцара атахъыпI.

«ЙахьчIва йлахIцIаз ацIлаква духахьатI – рхIагIара сантиметр 20 аъара йнадзитI, 4-5 сквшы йыртапI. Ауат рцри шта апны йлахIцIахтI ухIва ауаштI. ХIара ауат хIырхъпшылуаштI, ауагIа рыла йшабуш, зарар шырзырымхуш апшта хцIара рынхIцIуштI. Ари ауыс йапщылу зымгIва сшырзыразу схIвара стахъыпI, йауа ухIварыквын хIзаповедник ахъазла ауи магIын ду амапI», – лажва налырдзатI азаповедник аунашвачпагIв.

АцIлаква рлацIара йалан  Лакоба В.Д. йыхьыз зхъу Пицунда 1-хауа аквтанай апхьарта йбыжьбахауа акласс апхьагIвчва, аэкология джьгарыгIвчва йгьи а-Конгресс анхагIвчва. АпхьагIвчва ари ауыс йъалаз ргвы йалахIатI йгьи йаргвышхватI. ЧкIвыныргIа йгвыргъьачIвауа рлахIвараква хIыцагIвыршун, апсабара азсакъра магIныта йаму гIахIархIвуан.

«ЙахьчIва са йапхъахауата цIла шIа ласцIатI. Ауи апхъала зынгьи цIла гьласымцIасызтI, ауи ауыс  ауаса ухънахуашта сгвы гьымгIвузтI. Ауыла сара Апсны ауачIвымш схъвхвыцкI аласцIатI. СгвыгъитI йсыцапхьаквауагьи йара ауаса йхъвыцуата. Ауи магIын ду амапIи щта – хIкъраль апсабара бзи йыгIбарныс йгьи хIайгвыгIвырныс», – йгIалыкIгIатI апхьагIв Сергегиа Йасмина.

АцIлаква дахIврала йанларцIа амщтахь а-Конгресс агвып зымгIвагьи хъагIата йдырчатI.

АААК псабарахчарала апроект ареспублика апсабара ргIапсра агIащаквыргылхра, датша зджьарагьи йгIамыйуа агIайыраква гIащаквыжьра йырзынархапI.